Belasting & Belastbaarheid

– Tekst: Anton Engels –

De balans tussen belasting en belastbaarheid

Elke goede prestatie is een gevolg van een goede balans tussen belasting en belastbaarheid. In de praktijk lijkt het vinden van deze balans niet altijd even makkelijk. Vele atleten, trainers, coaches en andere begeleiders zullen bezig zijn (bewust dan wel onbewust) met het zoeken naar dit evenwicht. Dit gebeurt lang niet altijd op een gestructureerde en analyserende wijze. Gelukkig zijn er de laatste tijd een aantal registratiesystemen op de markt gekomen. Deze proberen de atleet op een zo evidente wijze te monitoren/volgen. Dit is voor vele sporttakken een nieuw terrein. Bij de atletiek zal elke atleet van niveau al sinds haar/zijn jonge jeugd een trainings-/logboek kunnen laten zien. Hierin zijn meestal alle trainingen in opgeschreven, de blessures/klachten en eventuele ervaringen van de betreffende trainingen. Soms komen deze logboeken wel eens openbaar, waarbij dan teruggekeken kan worden hoe en wat iemand getraind heeft. “My Perfect Coach” is zo’n logboek waarbij deze zaken beschreven worden. Is een logboek wel voldoende en geeft het de relatie tussen belasting en belastbaarheid wel aan?

Belasting
Onder belasting wordt verstaan, alle zaken die de atleet “op zijn dak” krijgt: training, school/werk, reizen etc. Belastbaarheid is de “kracht” van de atleet om de te verwachte en onverwachte belasting te kunnen “handeln”. Denk hierbij aan fysieke getraindheid, aangeboren fysieke eigenschappen, weerbaarheid etc. Bij de belasting en belastbaarheid handelt het om zogenaamde algemene en lokale aspecten. Met algemene belasting wordt meer het mentale deel van de impact bedoeld en lokaal de fysieke aspecten. Deze indeling geldt eveneens voor de belastbaarheid. De verdeling die hier gemaakt is, is een kunstmatige. Het één beïnvloedt het andere en is niet de scheiden. Wanneer we spreken over belastingsvariabelen, gaan we kijken naar zgn. risicofactoren: deze worden opgedeeld in externe en interne factoren. Elke sport heeft algemene en specifieke risicofactoren. Deze zijn bijvoorbeeld bij hardlopen anders dan bij judo. Deze risicofactoren zijn goed beschreven in de literatuur.

Hoe kan ik als begeleider / coach / atleet de belasting en belastbaarheid in kaart brengen?
Dit is een basis (beginsituatie) om inzicht te krijgen in de huidige status. Hierdoor kan gezorgd worden voor een optimale prestatie. Het is zinvol om samen met de atleet een schema te maken: welke belasting (lokaal en algemeen) ondergaat de atleet en aan andere kant: welke belastbaarheid heeft de atleet. Voorbeelden van belasting zijn boven beschreven. Deze zijn erg goed in kaart te brengen door een logboek zeker in kombinatie met EMI/Borg.

Belastbaarheid
De belastbaarheid vormt een lastiger probleem. Hiervoor moet onderzoek gedaan worden. Gelukkig komen er steeds betere onderzoeksmethoden om dit in kaart te brengen. Denk hierbij aan: stabiliteitstesten / krachttesten /conditietesten / antropometrietesten etc. Voor het algemene deel zijn vragenlijsten onontbeerlijk. Een middel wat bruikbaar is om de algemene en fysieke belasting / belastbaarheid in kaart de brengen is het regelmatig meten van de HeartRateVariability. Er komen steeds meer programma’s op de markt die de belastbaarheid op een heldere en evidente wijze in kaart kunnen brengen. Van belang is wel dat dit een valide product is. Hiervoor is samenwerking met specialisten (sportfysiotherapeuten, sportartsen, sportdiëtisten, sportpsychologen, inspanningsfysiologen) onontbeerlijk.

Schema
Middels het maken van een schema belasting / belastbaarheid maak je eigenlijk een profiel van de sporter. Wanneer je middels dit schema de belasting en belastbaarheid naast elkaar zet wordt het inzichtelijk waar er verbeteracties in te zetten zijn. Vaak speelt school / werk / reizen een grote rol.

Samenvattend
Maak samen met de begeleiding een inzichtelijke afspiegeling van belasting en belastbaarheid en zorg dat deze in evenwicht voor een optimale prestatie.

Anton Engels is werkzaam als sportfysiotherapeut en manueel therapeut in de praktijk FysiotherapieZeeland en hij geeft les op de Hoge School Zeeland, University of Apllied Sciences.