Female Athlete Triad

Steeds meer vrouwen gaan hardlopen. Hoeveel vrouwen gaan naast het hardlopen hun eetpatroon aanpassen? Wie van deze vrouwen is bekend met het Female Athlete Triad? Wat kunnen de gevolgen zijn?

Sportdiëtiste Vera Wisse geeft uitleg over dit syndroom.

Tekst: Vera Wisse

De Female Athlete Triad (FAT) is de term gebruikt om een syndroom te beschrijven die bestaat uit 3 kenmerken die nauw met elkaar verbonden zijn:

• verstoord eetgedrag of onvoldoende inname van energie
• osteoporose of een lage botdichtheid
• amenorroe of onregelmatige menstruatiecycli

De hoofdoorzaak van de FAT is een te lage beschikbaarheid van energie. Soms is de te lage energie-beschikbaarheid het gevolg van verstoord eetgedrag of een eetstoornis, maar dit is niet altijd het geval. Intensieve trainingen met een hoog volume zijn al dan niet in combinatie met de wens gewicht te verliezen vormen een voorname risicofactor. Die chronische negatieve energiebalans heeft als gevolgd dat het lichaam onvoldoende energie beschikbaar heeft voor overige functies waardoor er stoornissen optreden in de menstruatie.

Het uitblijven van de menstruatie en de verandering in de hormoonbalans hebben mede als gevolg dat de opbouw van botmassa wordt beïnvloed. Tussen de 18 en de 25 is de opbouw van botmassa het grootst, en de piek in de botmassa wordt bereikt tussen de 30 en 35 jaar. Daarna neemt deze af. Het niet bereiken van die ‘peak bone mass’ heeft consequenties op korte termijn (verhoogde kans op stressfracturen) als lange termijn (ernstig verhoogde kans op osteoporose).

Hoeveel sportende vrouwen aan de Female Athlete Triad lijden, is niet helemaal duidelijk.
Wel is duidelijk dat in bepaalde sporten het risico op het ontwikkelen ervan het grootst is. Het gaat dan om sporten waarbij een laag lichaamsgewicht een voordeel is of zelfs wordt geëist – denk hierbij aan duursporten: hardlopen en wielrennen als ook bij esthetische sporten en gewichtsklasse sporten: judo. Het is een misverstand dat de FAT uitsluitend voorkomt onder topsporters. Juist de amateur- en jeugdsporters vormen een risicogroep mede omdat de kennis over het syndroom en de signaleringsmogelijkheden (bijv. regelmatig bezoek aan een sportarts of sportdiëtist) beperkt zijn.

Het signaleren van de FAT is niet altijd makkelijk omdat niet alle symptomen zich even duidelijk manifesteren. Alleen al omdat veel meisjes en vrouwen anticonceptie gebruiken. Toch is het vroegtijdig signaleren essentieel als het gaat om het voorkomen van fysieke en mentale problemen. Met name de verhoging van de energie-inname is een lastig punt, voor zowel coaches als de vrouwelijke atleten zelf. Het verhogen van de hoeveelheid energie – goed gemonitord door een sportdiëtist – betekent in deze groep echter juist niet dat er sprake is van gewichtstoename maar dat het lichaam voldoende energie beschikbaar heeft voor basisfuncties als ook voor het leveren van een optimale prestatie. Hoewel kennis dus belangrijk is, is het is zeer onwenselijk dat een coach of trainer in het geval van de Female Athlete Triad zelf de begeleiding op zich neemt daar dit voor de atleet juist de druk op het eten en het bereiken / behouden van een goed lichaamsgewicht verhoogd.

Wil je hier meer over lezen? Vera schreef eerder al eens een artikel over dit syndroom Female Athlete Triad.
Moeten vrouwen nu oppassen met sporten? Sport verantwoord. Laat je bij twijfel tijdig informeren door een deskundige. En sport met plezier.

Vera Wisse werkt op elke donderdag in onze praktijk FysiotherapieZeeland. Dankzij haar versterking van het team, kan er aan cliënten die willen bewegen en afvallen een volledig afgestemde begeleiding worden aangeboden. Voor afspraken kunt u bellen naar FysiotherapieZeeland en Join2Train: 0118616161.