Diabetes, Koolhydraten en Sporten

– Tekst: Vera Wisse –

Over diabetes, koolhydraten en sporten

Onlangs werd een documentaire van Zembla uitgezonden waarin werd gesuggereerd dat de hoge consumptie van koolhydraten – wat hoog dan ook mag zijn – de oorzaak zou zijn van de diabetes epidemie. Nu moet die conclusie wel met een flinke dosis nuance bekeken worden. Immers duursporters consumeren gedurende hun leven vrij grote hoeveelheden en vaak ook ‘snelle’ koolhydraten. Toch zijn er maar weinig van hen die vroegtijdig te maken krijgen met diabetes type 2 als zij hun leefstijl handhaven. Tijd om wat duidelijkheid te scheppen.

Eerst de koolhydraten. Koolhydraten vormen de belangrijkste energiebron tijdens inspanning. In rust zijn vetten relatief belangrijker. Wanneer iemand pakweg 3 witte boterhammen met chocopasta eet (= veel koolhydraten) en daarna op de bank gaat zitten, dan gaat het lichaam veel van het hormoon insuline aanmaken. Insuline zorgt ervoor dat de afbraakproducten van deze koolhydraten, namelijk glucose, uit de bloedbaan verdwijnen en naar andere lichaamscellen gaan waar ze worden gebruikt als energie. Als het overschot te groot is, zal het glucose worden opgeslagen als vetmassa. Insuline is dus eigenlijk een opslaghormoon.

Dan het sporten. stel dat u na het eten van die 3 boterhammen met chocopasta 10km gaat hardlopen. Dan heeft het lichaam die snelle brandstof juist nodig. Het glucose zal met behulp van een heel klein beetje insuline voornamelijk naar de spiercellen gaan die het direct omzetten in energie. Niets; geen mogelijkheid voor opslag. De spiercellen zijn tijdens inspanning extreem gevoelig om het glucose uit het bloed op te nemen. De insulinegevoeligheid neemt toe, wat betekent dat er relatief weinig insuline nodig is om het glucose toch snel en efficiënt in de spiercellen te krijgen.

Vervolgens het diabetes type 2 verhaal. Diabetes type 2, vroeger ouderdomssuiker genoemd, wordt tegenwoordig gezien als een welvaartsziekte. Het lichaam maakt of onvoldoende insuline aan (de klassieke ouderdomsvariant) of de lichaamscellen reageren onvoldoende op het insuline waardoor glucose niet de cellen in kan maar in de bloedbaan blijft. Dit wordt insulineresistentie genoemd en is voornamelijk het gevolg van leefstijl. Gebrek aan beweging – wat de insulinegevoeligheid verhoogd – en overgewicht zijn de voornaamste redenen van deze insulineresistentie. Uiteindelijk ontstaat een hoog bloedsuiker (of bloedglucose) gehalte wat schadelijk is voor de bloedvaten.

Samengevat zijn er dus meerdere factoren die tot de leefstijl gerelateerde variant van diabetes type 2 (insulineresistentie) kunnen leiden. De combinatie van overgewicht (= overschot aan energie, niet specifiek aan koolhydraten) en gebrek aan beweging zijn daarbij de voornaamste factoren. Simpelweg de koolhydraten de schuld geven gaat dus niet op. Diabetes type 2 is een complex leefstijlprobleem waarbij naast voeding beweging een belangrijke rol speelt. Mede daardoor kunnen mensen met een actieve leefstijl prima een hoog koolhydraatgehalte in hun voeding hebben zonder de kans te lopen op het (vroegtijdig) ontstaan van diabetes type 2.

Vera Wisse is een sportdiëtist met haar roots in Zeeland. Momenteel geeft zij les binnen het hoger onderwijs. Voor voedingsadviezen maakt zij graag tijd vrij.